قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
949
تاريخ الفي ( فارسى )
[ كشته شدن عبيدالله زياد ] و از جمله وقايع اين سال كشته شدن عبيد اللّه زياد است بر دست ابراهيم بن اشتر . تفصيل اين مجمل آنكه چون مختار ، ابراهيم را به جنگ ابن زياد فرستاد كوفيان بر مختار خروج كردند ، بنابراين مختار ابراهيم را از راه بازگردانيده به اتّفاق او دفع مخالفان نموده شروع در قتل قتلهء امام حسين كرد . ابراهيم بعد از آن متوجه سپاه شام گشته « 1 » بعد از طى مراحل و منازل با سپاهى عظيم به پنج فرسخى موصل رسيده فرود آمدند « 2 » و ابن زياد با سپاه شام در موصل بود . اتّفاقا به مجرّد رسيدن ابراهيم بن اشتر به آن حدود از امراى لشكر ابن زياد ، عمير بن الحباب قاصدى به نزد ابراهيم فرستاده پيغام داد كه « من داعيهء آن دارم كه به تو پيوندم ، به شرطى كه از تو در امان باشم » . ابراهيم ، عمير را امان داده و به مواعيد ديگر مستظهر گردانيد . القصّه ؛ عمير در نصف شب با هزار كس از اقربا و خويشان خود از لشكر ابن زياد بيرون آمده به خدمت ابراهيم مبادرت نمود . ابراهيم مقدم او را گرامى داشته انواع تلطّف و احسان به جاى آورد و صلالت گرانبها به عمير و اصحاب او ارزانى داشت . بعد از آن ابراهيم از جهت امتحان ، عمير را در خلوت طلبيده گفت : مىخواهم كه خندقى گرد لشكر خود كنده به تدريج با شاميان جنگ كنم . رأى تو در اين باب چيست ؟ عمير گفت : سپاه تو كمتر و سپاه شام بسيار است ؛ هرچند در جنگ توقّف مىكنى ايشان دليرتر مىشوند . مصلحت آن است كه اين زمان كه از تو خوفى عظيم و رعبى قوى بر ضماير ايشان استيلا يافته مهم محاربه را فيصل دهى . ابراهيم گفت : شرط نصيحت به جاى آوردى و مرا بر قول و فعل تو وقوفى پيدا شد ؛ چرا كه امير مختار مرا در وقت وداع همين سخن گفته بود . القصّه ؛ روز ديگر ابراهيم به تعبيهء سپاه پرداخته سفيان بن زيد بن معقل را بر ميمنه گماشت و صلاح و فساد ميسره را بر رأى علىّ بن مالك النخعى مفوّض گردانيد ، و بر سواران طفيل بن لقيط نخعى را موكّل ساخت ، و پيادگان را به مزاحم بن مالك السكونى سپرد ، و تمامى لشكر را نصيحت كرد تا فوجفوج مردم از عقب يكديگر بر سر تلّى بلند كه مشرف بود بر لشكر شام برآمدند . چون شاميان جلادت و دليرى اهل عراق را مشاهده كردند تعجّب نمودند ، چرا كه گمان ايشان اين نبود كه عراقيان پيشدستى نمايند . القصّه ، چون ابن زياد دانست كه به غير از جنگ چارهاى نيست لاجرم او نيز به تسويهء صفوف اقدام نموده ميمنه را به شرحبيل ذى الكلاع تفويض نمود ، زمام اختيار ميسره در قبضهء اقتدار ربيعة بن مخارق غنوى نهاد ، حصين بن نمير
--> ( 1 ) . اعزام ابراهيم به جنگ ابن زياد در بيست و دو ذيحجّه سال شصت و هفتم يعنى پس از فراغت مختار از جنگ سبيع و اهل كناسه و قتل عام كشندگان امام حسين ( ع ) بوده است . ( 2 ) . محلّ فرود آمدن سپاه ابراهيم بن اشتر كنار رودخانهء خازر واقع در دهكدهء باربيثا بود . اين دهكده ، كه در الكامل ( ج 6 ، ص 129 ) به صورت باربيشا ثبت شده ، ميان اربل و موصل واقع است .